ارزش رنگی در چاپ ‌فلکسو نه کم و نه بیش

ارزش رنگی در چاپ ‌فلکسو نه کم و نه بیش

علی‌رغم پیشرفت‌های فراوان در چاپ بسته‌بندی،‌ همچنان تلاش برای بهبود کیفیت ادامه دارد. یکی از موارد تاثیرگذار بر کیفیت چاپ فلکسو، چگونگی نوردهی در مرحله تولید کلیشه فتوپلیمر است که همراه با مقدمه‌ای در مورد دو اصطلاح ارزش رنگی Tonal Value و ارزش رنگی کامل، در این مقاله بدان پرداخته می‌شود. مفهوم ارزش رنگی Tonal Value عبارت است از میزان اشغال سطح چاپ شونده با مرکب. به عبارت دیگر، ‌نسبت مناطق چاپ شده به مناطق چاپ نشده است . به زبان ساده ارزش رنگی 3 درصد یعنی سه درصد از سطح چاپ‌شونده با مرکب پوشانده شده است. به طور مشابه ارزش رنگی صد در صد پوشش کامل سطح چاپ شونده را توسط مرکب نشان می‌دهد که به آن چاپ تنپلات نیز می‌گویند. هرگاه در اثر فشار سیلندر چاپ، اندازه نقاط بزرگ‌تر از اندازه اصلی شوند، مرکب به صورت نقاط بزرگ‌تری روی سطح چاپ شونده منتقل می‌شود که به این پدیده رایج رشد نقطه یا چاقی ترام Dot Gain می‌گویند. به عبارت دیگر، فشار سیلندر چاپ به عنوان یکی از عوامل افزایش چاقی ترام، باعث افزایش ارزش رنگی نیز می‌شود.

مناسب‌ترین شکل نقطه 

حال سوال این است که چگونه می‌توان بهترین شکل نقطه را ایجاد کرد به صورتی که کمترین رشد نقطه و بیشترین کنتراست و دانسیته تنپلات در چاپ به دست آید. بخشی از کنترل رشد نقطه یا چاقی ترام، قبل از چاپ و در مرحله کلیشه‌سازی اعمال می‌شود که شکل‌گیری نقاط چاپ شونده روی کلیشه فتوپلیمری مبنای انتقال مرکب در مرحله چاپ است. آیا باید برای نقاط روی کلیشه، یک شکل مخروطی با نوک صاف شده را انتخاب کرد یا یک مخروط با نوک تیز و دیواره‌هایی با شیب زیاد؟ هر دو شکل هندسی در کلیشه‌سازی دیده می‌شوند و ویژگی‌های خاص خود را دارند. چگونگی شکل‌گیری این اشکال به دلیل خاصیت و واکنش متقابل فتوپلیمری کلیشه‌های فلکسو است.
روش متداول تا چند سال پیش، عکاسی با استفاده از فیلم نگاتیو بود. فیلم نگاتیو روی کلیشه خام قرار می‌گرفت و سپس نوردهی انجام می‌شد. برای برقراری حداکثر تماس بین نگاتیو و کلیشه هوای بین این دو توسط سیستم وکیوم خارج می‌شد و تحت این شرایط نوردهی UV باعث شبکه‌ای شدن قسمت‌های نور خورده کلیشه می‌شد. سپس بخش‌های نور نخورده با استفاده از یک حلال مناسب شسته می‌شدند. کلیشه به دست آمده با این روش، ترام‌هایی بزرگ‌تر از اندازه اصلی نگاتیو داشت. این پدیده که به آن رشد نقطه یا چاقی ترام در هنگام عکاسی می‌گویند، به دلیل انعکاس و تفرق نور رخ می‌داد که تاثیر آن در ترکیب با رشد نقطه در حین چاپ، باعث می‌شد رنگ کار چاپ شده با کار اورجینال تفاوت قابل ملاحظه‌ای داشته باشد.
از طرف دیگر، در سال‌های اخیر، با ورود کلیشه‌سازی دیجیتال به عرصه چاپ فلکسو، تولید کلیشه‌هایی با ویژگی‌های هندسی متفاوت در ترام‌گذاری امکان‌پذیر شده است. در این روش اطلاعات نه از فیلم نگاتیو عکاسی، بلکه به صورت داده‌های دیجیتالی توسط یک سیستم لیزری روی سطح بالایی کلیشه- که به ماسک سیاه معروف است- تابیده می‌شود. در این روش تصویرسازی روی کلیشه در محیط معمولی صورت می‌گیرد و نیازی به وکیوم و ایجاد خلاء نیست ولی اشکال این جاست که اکسیژن موجود در محیط به عنوان عاملی بازدارنده در حین واکنش‌های شیمیایی شبکه‌ای شدن پلیمر عمل می‌کند.
 حضور اکسیژن و تاثیر آن بر این واکنش‌ها تاثیر به‌سزایی در نتیجه نهایی کار دارد، به این ترتیب که کامل نشدن واکنش‌های شیمیایی در مرز و لبه‌های قسمت‌های نور نخورده باعث تضعیف این قسمت‌ها و از بین رفتن آن در مرحله شست‌وشو می‌شود و این خود باعث کوچک شدن اندازه ترام‌ها روی کلیشه می‌شود. از آنجا که هدف اصلی ایجاد ترام‌های دقیق یا همان تولید یک‌به‌یک ترام‌ها است، جلوگیری یا به حداقل رساندن اثر اکسیژن- به دلیل اثر عکسی که در این روند دارد- بسیار حایز اهمیت است.
روش سوم 
در سال‌های اخیر، غلبه بر اثرات منفی اکسیژن، یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات فنی در چاپ فلکسو بوده است. از جمله راه‌حل‌های پیشنهادی می‌توان به لمینیت کردن فیلم نگاتیو به طور مستقیم روی کلیشه (برای عکاسی معمولی)، لمینیت کردن یک ورقه شفاف روی کلیشه فتوپلیمر (برای روش دیجیتال) و بالاخره جایگزینی هوای محیط با گاز خنثی (برای روش دیجیتال) اشاره کرد.
در این میان گروه فلینت روش جدیدی را عرضه کرده است. در این روش جدید ابتدا اشعه UV-A با یک لامپ پرقدرت UV LED میله‌ای به سراسر کلیشه تابانده می‌شود. این امر باعث شبکه‌ای شدن سریع فتوپلیمر قبل از دخالت منفی اکسیژن می‌شود. در مرحله دوم برجستگی‌های ترام به وسیله یک لامپ UV لوله‌ای معمولی ایجاد شده و بدین ترتیب، واکنش‌های شبکه‌ای شدن تکمیل می‌شود.
این شرکت به همین منظور، دو نوع محفظه نوردهی در اندازه‌های (اینچ 48×36) mm 1200×900 و (اینچ 80×50) mm 2030×1270 تولید کرده است. این روش جدید نوردهی با نام Nyloflex NEXT به بازار عرضه شده است.
تولید یک به یک ترام 
تاثیرات مثبت تولید کلیشه با تکنولوژی جدید را می‌توان به راحتی در تصویر شماره یک ملاحظه کرد. در این تصویر که مقایسه سه روش کلیشه‌سازی است، عکس سمت چپ کلیشه به روش معمول و با استفاده از فیلم نگاتیو ساخته شده است. نشانه عریض نقاط ترام روی کلیشه مشخصه این روش است که به دلیل انعکاس و تفرق نور ایجاد می‌شود. عکس وسط، نقاط ترام کاملا گرد را نشان می‌دهد که در اثر حبس اکسیژن در حین فرایند نوردهی عکاسی شکل گرفته‌اند.
این تصویر با ارزش رنگی ده درصد، به دلیل دخالت اکسیژن به صورت پنج درصد تولید می‌شود. عکس سمت راست روش کلیشه‌سازی به روش عکاسی جدید را نشان می‌دهد که در آن خشک شدن سطحی در مرحله اول و شبکه‌ای شدن عمقی در مرحله دوم، باعث شده که ترام‌ها به نسب یک‌به‌یک ‌روی کلیشه تولید شوند و شانه پرشیب دانه‌های ترام و عمق گودی‌های بین دانه‌ها به خوبی حفظ شود.
انتقال بهتر مرکب 
 از جمله دستاوردهای کلیشه‌های ساخته شده به روش جدید عکاسی دو مرحله‌ای، انتقال بهتر مرکب از کلیشه روی سطح چاپ شونده است. مدت‌هاست که برای انتقال بهتر مرکب در مناطق تنپلات از ترام‌گذاری خاصی استفاده می‌شود، ولی به دلیل دخالت اکسیژن و ممانعت آن از فرایند شبکه‌ای شدن پلیمر، نتایج به دست آمده چندان رضایت‌بخش نبوده است.
در تصویر شماره 2 ،حاصل کار دو روش در مناسب‌ترین شکل نقطه دیده می‌شود.
حال سوال این است که چگونه می‌توان بهترین شکل نقطه را ایجاد کرد به صورتی که کمترین رشد نقطه و بیشترین کنتراست و دانسیته تنپلات در چاپ به دست آید. بخشی از کنترل رشد نقطه یا چاقی ترام، قبل از چاپ و در مرحله کلیشه‌سازی اعمال می‌شود که شکل‌گیری نقاط چاپ شونده روی کلیشه فتوپلیمری مبنای انتقال مرکب در مرحله چاپ است. آیا باید برای نقاط روی کلیشه، یک شکل مخروطی با نوک صاف شده را انتخاب کرد، یا یک مخروط با نوک تیز و دیواره‌هایی با شیب زیاد؟ هر دو شکل هندسی در کلیشه‌سازی دیده می‌شوند و ویژگی‌های خاص خود را دارند. چگونگی شکل‌گیری این اشکال به دلیل خاصیت و واکنش متقابل فتوپلیمری کلیشه‌های فلکسو است.
روش متداول تا چند سال پیش، عکاسی با استفاده از فیلم نگاتیو بود. فیلم نگاتیو روی کلیشه خام قرار می‌گرفت و سپس نوردهی انجام می‌شد. برای برقراری حداکثر تماس بین نگاتیو و کلیشه هوای بین این دو توسط سیستم وکیوم خارج می‌شد و تحت این شرایط نوردهی UV باعث شبکه‌ای شدن قسمت‌های نور خورده کلیشه می‌شد. سپس بخش‌های نور نخورده با استفاده از یک حلال مناسب شسته می‌شدند. کلیشه به دست آمده با این روش، ترام‌هایی بزرگ‌تر از اندازه اصلی نگاتیو داشت. این پدیده که به آن رشد نقطه یا چاقی ترام در هنگام عکاسی می‌گویند، به دلیل انعکاس و تفرق نور رخ می‌داد که تاثیر آن در ترکیب با رشد نقطه در حین چاپ، باعث می‌شد رنگ کار چاپ شده با کار اورجینال تفاوت قابل ملاحظه‌ای داشته باشد.
از طرف دیگر، در سال‌های اخیر، با ورود کلیشه‌سازی دیجیتال به عرصه چاپ فلکسو، تولید کلیشه‌هایی با ویژگی‌های هندسی متفاوت در ترام‌گذاری امکان‌پذیر شده است. در این روش اطلاعات نه از فیلم نگاتیو عکاسی، بلکه به صورت داده‌های دیجیتالی توسط یک سیستم لیزری روی سطح بالایی کلیشه- که به ماسک سیاه معروف است- تابیده می‌شود. در این روش تصویرسازی روی کلیشه در محیط معمولی صورت می‌گیرد و نیازی به وکیوم و ایجاد خلاء نیست. ولی اشکال این جاست که اکسیژن موجود در محیط به عنوان عاملی بازدارنده در حین واکنش‌های شیمیایی شبکه‌ای شدن پلیمر عمل می‌کند.
 حضور اکسیژن و تاثیر آن بر این واکنش‌ها تاثیر به‌سزایی در نتیجه نهایی کار دارد، به این ترتیب که کامل نشدن واکنش‌های شیمیایی در مرز و لبه‌های قسمت‌های نور نخورده باعث تضعیف این قسمت‌ها و از بین رفتن آن در مرحله شست‌وشو می‌شود و این خود باعث کوچک شدن اندازه ترام‌ها روی کلیشه می‌شود. از آنجا که هدف اصلی ایجاد ترام‌های دقیق یا همان تولید یک‌به‌یک ترام‌ها است، جلوگیری یا به حداقل رساندن اثر اکسیژن- به دلیل اثر عکسی که در این روند دارد- بسیار حایز اهمیت است.
نتیجه‌گیری 
مزایای تکنولوژی جدید عکاسی کلیشه را به اختصار در موارد زیر می‌توان جمع‌بندی کرد:
– انتقال بسیار دقیق داده‌ها از فایل به کلیشه و از کلیشه به سطح چاپ شونده.
– قابلیت بهتر بازتولید اطلاعات، متن و تصویر روی کلیشه به دلیل یکنواخت‌تر بودن تابش UV نسبت به لامپ LED.
– انتقال یکدست و یکنواخت‌تر مرکب روی سطح چاپ شونده به دلیل بهبود ساختار سطحی و ترام‌گذاری، همراه با کاهش تنظیمات فشار سیلندر چاپ.
– مقاومت و دوام بالای کلیشه در چاپ پرتیراژ به دلیل پایدار بودن قاعده ترام‌ها.
به علاوه تکنولوژی جدید نوردهی، تاثیر چشمگیری در شکل هندسی نقاط ترام و ایجاد بافت و ساختار سطحی کلیشه دارد. از آن جا که این سیستم نوردهی با تمام کلیشه‌های دیجیتال سازگار است، لذا در انتخاب نوع کلیشه،‌ جنس سطح چاپ شونده و نوع مرکب، محدودیتی وجود ندارد. مجموع این امکانات و مزایا، باعث بهبود کیفیت کاری مراکز پیش از چاپ و چاپخانه‌های فلکسو می‌شود.